Kołowrotek karpiowy pracuje inaczej niż spinningowy czy feederowy: zestaw leży na dnie godzinami, ryba po braniu potrafi odjechać kilkadziesiąt metrów, a na dużej wodzie liczy się każdy metr rzutu. Dlatego pierwszy wybór to nie marka, tylko typ: big pit albo kołowrotek z wolnym biegiem.
Kołowrotków nie testowaliśmy nad wodą, więc nie układamy ich w ranking. Podzieliliśmy je według sposobu łowienia i przy każdym piszemy, czym wyróżnia się w swojej grupie według danych producenta, obok aktualnej najniższej ceny w sklepach.
Co decyduje o wyborze
Big pit czy wolny bieg. Big pit — nazwa pochodzi od dużych żwirowni — to kołowrotek z szeroką szpulą o dużej pojemności, przeznaczony do dalekich rzutów; zwykle ma mocniejszy przedni hamulec, ale jest większy i cięższy. Kołowrotek z wolnym biegiem pozwala rybie ciągnąć żyłkę przy zamkniętym kabłąku, a obrót korbką włącza hamulec; Angling Times wskazuje go na bliższe odległości i do częstego przerzucania zestawu. Określenie big pit opisuje pojemność szpuli, a nie funkcję, więc zdarzają się big pity z wolnym biegiem.
Pojemność i rzut. Pełna szpula rzuca dalej: na niedopełnionej żyłka ociera o krawędź i skraca rzut, przepełniona się plącze. Producenci big pitów łączą daleki rzut z wolną oscylacją i stożkową albo szeroką szpulą.
Przełożenie i nawój. Samo przełożenie nie mówi wszystkiego, bo prędkość zwijania zależy też od średnicy szpuli: Okuma 8K przy przełożeniu 4,7:1 zwija 108 cm na obrót korbki, a Shimano Baitrunner ST 10000 przy 4,6:1 — 87 cm.
Masa a wędka. Korda radzi dobierać kołowrotek do wędek: mały pasuje do wędki 10 ft, a na wędce 12–13 ft ogranicza rzut. Duże big pity ważą 600–750 g, kołowrotki z wolnym biegiem z tego zestawienia — od 473 do 588 g.
Łowisz daleko na dużej wodzie
Wszystkie cztery big pity mieszczą 450–550 m żyłki 0,35 mm, ale każdy rozkłada akcenty inaczej.
Okuma 8K ma stożkową aluminiową szpulę o skoku 45 mm, wolną oscylację i przekładnię ślimakową, a zwija 108 cm na obrót. Hamulec 18 kg według producenta przechodzi od małej do prawie pełnej siły w niecałym obrocie pokrętła. Za to waży 743 g.
Fox EOS FD 12K jest o 143 g lżejszy od Okumy, waży 600 g, i też ma wolną oscylację; mieści 450 m żyłki 0,35 mm. Szpulę zapasową Fox sprzedaje osobno.
Mikado M-KA Carp 8007 ma najniższe przełożenie w zestawieniu, 4,3:1, szpulę long cast, przekładnię ślimakową i hamulec Quick Drag, który szybko się luzuje i dokręca.
Dragon MegaBaits Big Pit Carp FD1370i mieści 500 m żyłki 0,35 mm i ma hamulec 10 kg. Jest najcięższy w zestawieniu, 750 g, a Dragon daje pięć lat gwarancji na wszystkie kołowrotki serii MegaBaits.
Odkładasz wędki na podpórki i chcesz wolnego biegu
Shimano Baitrunner ST 10000 RB to klasyczny układ: dźwignia Baitrunner, tylny hamulec i podwójna korbka. Mieści 350 m żyłki 0,35 mm i waży 555 g; szpuli zapasowej nie ma w zestawie.
Fox EOS 10000 FS jest najlżejszym kołowrotkiem z wolnym biegiem w zestawieniu, 473 g. Wolny bieg wyłącza się tu obrotem korbki, bez przestawiania dźwigni.
Okuma LS-8K Baitfeeder ma automatyczny wolny bieg i najszybszy nawój w zestawieniu, 123 cm na obrót, przy hamulcu 16 kg. Mieści 385 m żyłki 0,35 mm.
Daiwa Black Widow BR 5000A ma wolny bieg Bite 'n' Run, hamulec 8 kg i waży 478 g. Mieści 310 m żyłki 0,35 mm, czyli wyraźnie mniej niż big pity z tej listy.
Pytania
Czy kołowrotek karpiowy musi mieć wolny bieg?
Nie musi. Wolny bieg chroni odłożoną wędkę przed wciągnięciem do wody, ale podobną rolę może pełnić szybko luzowany przedni hamulec — Quick Drag w Mikado albo hamulec FPD w Okumie. Korda pisze, że niemal każdy współczesny kołowrotek karpiowy ma którąś z tych form.
Jaki rozmiar kołowrotka do wędki 12 ft?
Brytyjski sklep eTackle łączy rozmiary 6000–8000 z łowieniem przy brzegu, a 10000 i większe z dłuższymi wędkami i otwartą wodą. Oznaczenia rozmiarów nie są wspólne dla marek, dlatego przy porównaniu pewniejsza jest pojemność szpuli niż sama liczba w nazwie.
Ile żyłki nawinąć i jaką?
Tyle, żeby szpula była pełna, ale nie przepełniona — pojemności poszczególnych modeli są w tabeli. Korda wskazuje żyłkę monofilamentową jako najbardziej uniwersalną: 10–12 lb na otwartej wodzie małych łowisk i 15 lb przy zaczepach i roślinności.
Czy do dalekich rzutów potrzebna jest strzałówka?
Przy ciężkim zestawie i dalekim rzucie tak, a przy rzucaniu rakietą zanętową według Kordy zdecydowanie. Długość podaje się różnie: Korda pisze o dwóch długościach wędki, Angling Times o trzech, czyli około 11 m przy wędce 12 ft. Wiele łowisk zakazuje strzałówek plecionych.
Wszystkie kołowrotki w jednej tabeli
Kreska oznacza, że producent ani dystrybutor nie podaje tej wartości.
| Model | Typ | Przełożenie | Nawój | Masa | Pojemność | Hamulec | Cena od |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Okuma 8K | big pit, przedni hamulec | 4,7:1 | 108 cm | 743 g | 0,35 mm / 550 m | 18 kg | |
| Fox EOS FD 12K | big pit, przedni hamulec | 4,6:1 | 98 cm | 600 g | 0,35 mm / 450 m | — | |
| Mikado M-KA Carp 8007 | big pit, Quick Drag | 4,3:1 | — | 685 g | 0,35 mm / 450 m | — | od 299 zł |
| Dragon MegaBaits Big Pit Carp FD1370i | big pit, przedni hamulec | 4,5:1 | 97 cm | 750 g | 0,35 mm / 500 m | 10 kg | od 283 zł |
| Shimano Baitrunner ST 10000 RB | wolny bieg, tylny hamulec | 4,6:1 | 87 cm | 555 g | 0,35 mm / 350 m | 6 kg | |
| Fox EOS 10000 FS | wolny bieg | 4,9:1 | — | 473 g | 0,35 mm / 300 m | — | |
| Okuma LS-8K Baitfeeder | automatyczny wolny bieg | 5,3:1 | 123 cm | 588 g | 0,35 mm / 385 m | 16 kg | |
| Daiwa Black Widow BR 5000A | wolny bieg | 4,6:1 | 86 cm | 478 g | 0,35 mm / 310 m | 8 kg |